PIT‑8C z giełdy a DAC8 – dwa różne światy, jeden urząd skarbowy

Inwestorzy przyzwyczajeni do tradycyjnego rynku kapitałowego dobrze znają jeden dokument: PIT‑8C. Wystarczy poczekać do końca lutego, przepisać dane do deklaracji PIT‑38 i rozliczenie inwestycji giełdowych jest w dużej mierze gotowe.

W świecie kryptowalut przez lata wyglądało to zupełnie inaczej. Żadnych PIT‑8C, żadnych gotowych zestawień dla urzędu skarbowego. Inwestor musiał samodzielnie policzyć przychody i koszty na podstawie historii transakcji z giełdy.

Od 2026 r. za sprawą dyrektywy DAC8 sytuacja zaczyna się jednak zmieniać. I chociaż nie oznacza to pojawienia się PIT‑8C dla kryptowalut, to jedno jest pewne: urząd skarbowy będzie miał znacznie więcej informacji o transakcjach krypto niż dotychczas.

PIT‑8C na tradycyjnych giełdach papierów wartościowych

Na rynku kapitałowym obowiązuje stosunkowo prosty mechanizm raportowania. Domy maklerskie oraz biura maklerskie mają obowiązek przygotować informację PIT‑8C do końca lutego za poprzedni rok podatkowy. Dokument trafia zarówno do podatnika, jak i do urzędu skarbowego.

W formularzu znajdują się m.in.:

• informacje o dywidendach,
• odsetki od instrumentów finansowych,
• przychody ze sprzedaży akcji i ETF‑ów,
• koszty uzyskania przychodów związane z transakcjami.

Na tej podstawie inwestor wypełnia PIT‑38, w którym rozlicza dochody kapitałowe opodatkowane stawką 19%. Dla podatnika jest to duże ułatwienie. Większość danych potrzebnych do rozliczenia jest już przygotowana przez instytucję finansową.

Wyjątkiem mogą być giełdy papierów wartościowych spoza Unii Europejskiej. Takie instytucje często nie wystawiają formularza PIT‑8C. Nie oznacza to jednak, że zagraniczny dochód można pominąć w rozliczeniu podatkowym.

Giełdy kryptowalut przed DAC8, czyli pełna odpowiedzialność podatnika

W przypadku kryptowalut sytuacja przed wprowadzeniem dyrektywy DAC8 wyglądała zupełnie inaczej. Popularne giełdy, takie jak Binance, Coinbase czy Kraken, nie wystawiają polskim użytkownikom formularza PIT‑8C. Oznacza to, że inwestor musi samodzielnie przygotować rozliczenie podatkowe.

W praktyce polega to na:

• pobraniu historii transakcji z giełdy,
• ustaleniu wartości przychodów i kosztów,
• wyliczeniu dochodu lub straty,
• wykazaniu wszystkiego w deklaracji PIT‑38.

Dodatkowo w polskich przepisach obowiązuje zasada, że wymiana kryptowaluty na inną kryptowalutę nie powoduje powstania przychodu podatkowego. Podatek pojawia się dopiero w momencie sprzedaży krypto za walutę fiat lub przy zapłacie kryptowalutą za towar czy usługę.

Brak automatycznego raportowania oznaczał, że urząd skarbowy w dużej mierze polegał na deklaracjach podatników.

Dyrektywa DAC8 a nowe obowiązki raportowe dla platform kryptowalutowych

Od 1 stycznia 2026 r. w Unii Europejskiej obowiązuje dyrektywa DAC8, która wprowadza zupełnie nowy system raportowania transakcji kryptowalutowych.

Przepisy obejmują tzw. CASP (Crypto‑Asset Service Providers), czyli m.in.:

• kantory krypto,
• giełdy kryptowalut,
• platformy pośredniczące w obrocie kryptowalutami.

Podmioty te będą zobowiązane do przekazywania do administracji skarbowej informacji o transakcjach użytkowników będących rezydentami UE.

Raportowane będą m.in.:

• kwoty wpłat i wypłat,
• wymiany krypto‑krypto i krypto‑fiat,
• liczba transakcji,
• wartości transakcji wyrażone w walucie fiat,
• przychody ze stakingu.

Dane te będą następnie automatycznie wymieniane między administracjami podatkowymi państw UE. Pierwsze raporty trafią do urzędów skarbowych w 2027 roku.

Różnice pomiędzy PIT‑8C a DAC8

Choć oba mechanizmy dotyczą raportowania informacji podatkowych, działają w zupełnie inny sposób.

Na tradycyjnych giełdach:

• inwestor otrzymuje PIT‑8C,
• dane są przygotowane przez dom maklerski,
• dokument pomaga w wypełnieniu PIT‑38.

W przypadku kryptowalut po wdrożeniu DAC8:

• nie pojawi się formularz PIT‑8C,
• platforma raportuje dane bezpośrednio do urzędu skarbowego,
• podatnik nadal samodzielnie przygotowuje rozliczenie PIT‑38.

Innymi słowy: urząd skarbowy będzie miał dane z giełdy, ale inwestor nie dostanie gotowego formularza do rozliczenia.

Co DAC8 oznacza dla inwestorów?

W praktyce PIT‑8C i DAC8 to dwa różne mechanizmy raportowania, które jednak prowadzą do tego samego miejsca: do urzędu skarbowego.

Na rynku tradycyjnym inwestor otrzymuje gotową informację podatkową od domu maklerskiego. W świecie kryptowalut, nawet po wdrożeniu DAC8, obowiązek prawidłowego rozliczenia nadal spoczywa na podatniku. Różnica polega na tym, że fiskus będzie dysponował coraz większą ilością danych o transakcjach krypto.

Rozliczenie kryptowalut w PIT‑38 potrafi być skomplikowane. Szczególnie wtedy, gdy liczba transakcji jest duża albo gdy korzystasz z kilku giełd jednocześnie. A wraz z wdrożeniem DAC8 administracja skarbowa będzie dysponować coraz większą ilością danych o transakcjach krypto.

W TAXO pomagamy inwestorom prawidłowo rozliczyć dochody z kryptowalut – od analizy historii transakcji po przygotowanie deklaracji PIT. Rozliczamy m.in. transakcje z giełd Binance, Coinbase, Kraken i innych platform kryptowalutowych.

Jeśli chcesz mieć pewność, że Twoje rozliczenie jest zgodne z przepisami, skontaktuj się z nami! Przygotujemy PIT z kryptowalut za Ciebie.