Czym jest podatek od wzbogacenia i kto go płaci?

Otrzymałeś darowiznę, spadek, a może udział w nieruchomości? Zastanawiasz się, czy musisz zapłacić podatek od wzbogacenia i jak wygląda cała procedura? Ten artykuł rozwiewa najczęstsze wątpliwości. Dowiesz się z niego ile wynosi taki podatek, kto i kiedy musi go rozliczyć oraz jak uniknąć błędów, które mogą kosztować naprawdę sporo. Sprawdź, na co zwrócić uwagę, by formalności przebiegły sprawnie i bez stresu!

Podatek od wzbogacenia – czym jest?

W polskim prawie podatkowym nie ma definicji podatku od wzbogacenia. Takie określenie po prostu nie występuje. Jednak są sytuacje, w których trzeba płacić podatek potocznie nazywany podatkiem od wzbogacenia.

Takie określenie funkcjonuje w odniesieniu dla obowiązków podatkowych, które pojawiają się, gdy ktoś otrzymuje majątek lub korzyść finansową bez ponoszenia kosztów lub za kwotę niższą niż rynkowa. W praktyce najczęściej mówimy tu o podatku od spadków i darowizn oraz podatku od czynności cywilnoprawnych

Obowiązek podatkowy pojawia się m.in. w takich sytuacjach:

• otrzymanie darowizny,
• odziedziczenie majątku,
• zniesienie współwłasności,
• nabycie czegoś poniżej wartości rynkowej.

Ile wynosi podatek od wzbogacenia

Stawki podatku od wzbogacenia, czyli podatku od spadków i darowizn, zależą przede wszystkim od stopnia pokrewieństwa między osobą przekazującą majątek a obdarowanym. Im bliższa rodzina, tym niższy podatek. natomiast osoby niespokrewnione zapłacą najwyższą stawkę podatku. W praktyce wyróżniamy trzy grupy podatkowe.

Grupa I
Stawka od 3% do 7%, w zależności od wartości otrzymanego majątku.
Kwota wolna od podatku wynosi 36 120 zł (sumuje się darowizny od jednej osoby przez 5 lat).

Grupa II
Stawka od 7% do 12%.
Kwota wolna to 27 090 zł.

Grupa III
Stawka od 12% do 20%.
Kwota wolna od podatku wynosi 5 733 zł.

Warto pamiętać, że jeśli suma darowizn lub spadków od jednej osoby w ciągu 5 lat nie przekroczy kwoty wolnej, to nie trzeba płacić podatku. Natomiast przekroczenie limitu oznacza konieczność rozliczenia podatku według odpowiedniej stawki.

Dodatkowo, najbliższa rodzina, czyli tzw. grupa zerowa: dzieci, rodzice, wnuki oraz małżonek, może skorzystać ze zwolnienia z podatku. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia majątku do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny lub spadku. Trzeba to zrobić na formularzu SD-Z2.

Kto musi zapłacić podatek od wzbogacenia

Podatek płaci osoba, która zyskuje majątek, czyli obdarowany, spadkobierca lub nabywca. W przypadku zakupu samochodu czy nieruchomości podatek od czynności cywilnoprawnych płaci nabywca. Jednak w sytuacji, gdy daną rzecz lub nieruchomość nabywca zakupił poniżej wartości rynkowej, to podatek PCC musi być naliczony od wartości rynkowej, a nie ceny wpisanej do aktu notarialnego czy umowy sprzedaży.

Jak obliczyć podatek od wzbogacenia

Do obliczenia podatku od wzbogacenia określonego jako podatek od spadków i darowizn potrzebne jest 5 kroków:

1. Ustal wartość spadku lub darowizny.
2. Sprawdź, do której grupy podatkowej należy nabywca.
3. Od wartości majątku odejmij odpowiednią kwotę wolną.
4. Od uzyskanej nadwyżki oblicz podatek według stawek z tabeli.
5. Prześlij do urzędu skarbowego formularz SD-3 i zapłać podatek.

Grupa podatkowa	Kwota darowizny lub spadku ponad kwotę wolną (zł)	Stawka podatku
I (najbliżsi krewni)	do 11 833 zł	3%
	od 11 833 zł do 23 665 zł	355 zł + 5% od nadwyżki
	powyżej 23 665 zł	946,60 zł + 7% od nadwyżki
II (dalsi krewni)	do 11 833 zł	7%
	od 11 833 zł do 23 665 zł	828,40 zł + 9% od nadwyżki
	powyżej 23 665 zł	1 893,30 zł + 12% od nadwyżki
III (osoby niespokrewnione)	do 11 833 zł	12%
	od 11 833 zł do 23 665 zł	1 420 zł + 16% od nadwyżki
	powyżej 23 665 zł	3 313,20 zł + 20% od nadwyżki

 

Stawki kwot wolnych dla poszczególnych grup podatkowych znajdziesz na początku naszego artykułu.

Do kiedy trzeba opłacić podatek od wzbogacenia

Zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-3 wraz z pozostałymi dokumentami składa się do urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli otrzymania darowizny lub od złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, jeśli darowizna dotyczy nieruchomości.

Obowiązek podatkowy w przypadku spadków powstaje, co do zasady, w momencie:

• uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku,
• zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza,
• wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Natomiast w przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) trzeba opłacić go w ciągu 14 dni od daty zawarcia umowy, która powoduje powstanie obowiązku podatkowego.