JPK_CIT od 2027 – co trzeba przygotować w planie kont jeszcze w 2026 roku?

Od 2027 r. obowiązek elektronicznego raportowania ksiąg obejmie ostatnią grupę podatników CIT. Dla spółek, które dotąd nie weszły do JPK_CIT, oznacza to przede wszystkim jedno: księgi za 2027 r. od początku muszą być prowadzone w sposób pozwalający prawidłowo wygenerować JPK_KR_PD i JPK_ST_KR. Nie wystarczy więc zainteresować się plikiem dopiero przy zamknięciu roku.

Najwięcej pracy może wymagać nie sama wysyłka, lecz wcześniejsze uporządkowanie planu kont. Ministerstwo Finansów wymaga przypisywania kontom określonych znaczników, a jeśli jedno konto obejmuje operacje należące do różnych kategorii, może być konieczne rozdzielenie ich na osobne konta analityczne. Dlatego jesień 2026 r. jest właściwym momentem na przegląd planu kont, polityki księgowej oraz konfiguracji systemu finansowo-księgowego.

Warto przy tym uporządkować terminologię. „JPK_CIT” jest powszechnie używaną nazwą obowiązków dotyczących raportowania CIT, natomiast Ministerstwo Finansów posługuje się szerszym określeniem JPK_PD. W przypadku podatników prowadzących księgi rachunkowe kluczowe są dwie struktury: JPK_KR_PD, obejmująca księgi rachunkowe i dane podatkowe, oraz JPK_ST_KR, dotycząca ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.

Kogo obejmie JPK_CIT od 2027 roku?

Obowiązek jest wprowadzany etapami. Pierwsza grupa – podatkowe grupy kapitałowe oraz podatnicy CIT o przychodach przekraczających 50 mln euro w poprzednim roku podatkowym – została objęta nim dla lat rozpoczynających się po 31 grudnia 2024 r. Kolejny etap dotyczy lat rozpoczynających się po 31 grudnia 2025 r. i obejmuje m.in. pozostałych podatników CIT zobowiązanych do przesyłania JPK_V7M.

Trzecim etapem objęci są pozostali podatnicy CIT, u których rok podatkowy rozpoczyna się po 31 grudnia 2026. W praktyce dla spółki, której rok podatkowy pokrywa się z kalendarzowym, oznacza to konieczność prowadzenia ksiąg zgodnie z nowymi wymaganiami od 1 stycznia 2027 r.

To rozróżnienie ma znaczenie. Data pierwszego przesłania pliku jest późniejsza, ale obowiązek dotyczy danych gromadzonych już od początku roku. Nie da się więc bezpiecznie przygotować JPK_CIT poprzez jednorazowe „przerobienie” ksiąg po zamknięciu 2027 r., jeżeli przez cały rok ewidencja nie była prowadzona z odpowiednią szczegółowością.

Kiedy trzeba wysłać pierwszy JPK_CIT za 2027 rok?

Tu nastąpiła istotna zmiana, o której część wcześniejszych opracowań nie uwzględnia. Pierwotnie termin przekazania ksiąg był powiązany z terminem złożenia zeznania CIT. Od 1 lipca 2026 r. obowiązują jednak przepisy, zgodnie z którymi podmioty podlegające ustawie o CIT przekazują księgi do końca siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego lub obrotowego.

Dla spółki z rokiem podatkowym trwającym od 1 stycznia do 31 grudnia oznacza to, że JPK_KR_PD za 2027 r. będzie trzeba przekazać do 31 lipca 2028 r.

Nie należy jednak wyciągać z tego wniosku, że przygotowania można odłożyć do 2028 r. Plik będzie zawierał informacje wynikające z ksiąg prowadzonych przez cały 2027 r., dlatego odpowiednia struktura ewidencji powinna działać już od pierwszego księgowania w nowym roku.

Co zmienia JPK_KR_PD w planie kont?

JPK_KR_PD nie oznacza wprowadzenia przez Ministerstwo Finansów jednego obowiązkowego planu kont dla wszystkich przedsiębiorstw. Spółka nadal tworzy plan kont odpowiadający własnej działalności i przyjętej polityce rachunkowości.

Zmienia się natomiast poziom informacji, który trzeba będzie przypisać do poszczególnych kont. Struktura przewiduje znaczniki identyfikujące konta księgowe, odpowiadające pozycjom wynikającym m.in. z bilansu i rachunku zysków i strat, oraz znaczniki podatkowe związane z rozliczeniem CIT.

W strukturze JPK_KR_PD służą do tego m.in. pola:

• S_12_1 – podstawowy znacznik identyfikujący konto, co do zasady obowiązkowy,
• S_12_2 – dodatkowy, fakultatywny znacznik, stosowany w szczególnych przypadkach,
• S_12_3 – znacznik podatkowy PD, wykazywany, jeżeli danemu kontu przypisano odpowiednie oznaczenie podatkowe.

Ministerstwo Finansów wskazuje, że co do zasady konto powinno otrzymać jeden właściwy znacznik, a możliwość zastosowania drugiego znacznika ma charakter szczególny.

Nie chodzi więc wyłącznie o techniczne dopisanie kodu do istniejącego konta. Najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy obecny plan kont pozwala jednoznacznie określić charakter księgowanych na nim operacji.

Kiedy trzeba rozbudować analitykę kont?

To jeden z najważniejszych elementów przygotowania do JPK_CIT.

Jeżeli na jednym koncie ujmowane są różne rodzaje operacji, którym powinny odpowiadać odmienne znaczniki, Ministerstwo Finansów wskazuje na konieczność podziału tych zdarzeń na jednorodne grupy, utworzenia dla nich odrębnych kont analitycznych i przypisania każdemu z nich właściwego znacznika.

Najprostszy przykład dotyczy kosztów podatkowych.

Jeżeli na jednym koncie spółka księguje zarówno koszty uzyskania przychodów (KUP), jak i koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów (NKUP), dotychczas mogła rozdzielać je dopiero na potrzeby kalkulacji CIT, np. poprzez dodatkowe zestawienia. Przy JPK_KR_PD takie podejście może być niewystarczające. MF wprost wskazuje, że w takim przypadku należy wyodrębnić konto analityczne służące ewidencji NKUP, aby możliwe było przypisanie właściwego znacznika podatkowego.

Podobny przegląd warto przeprowadzić w odniesieniu do kont dotyczących m.in. przychodów i kosztów podatkowych, amortyzacji, różnic pomiędzy wynikiem bilansowym a podatkowym czy kont pozabilansowych wykorzystywanych przy kalkulacji CIT.

Nie chodzi o tworzenie jak największej liczby kont, lecz o taką analitykę, która pozwoli jednoznacznie zaklasyfikować zapis i wygenerować prawidłowy plik.

Czy można wszystko oznaczyć jako „INNE”?

Nie. Znacznik „INNE” nie powinien być traktowany jako wygodny sposób na uniknięcie dokładnego mapowania planu kont.

Z aktualnych wyjaśnień Ministerstwa Finansów wynika, że może być stosowany wyjątkowo – gdy treści danego konta rzeczywiście nie można przyporządkować do żadnego z innych znaczników przewidzianych w odpowiednim słowniku. MF podkreśla również, że oznaczenia powinny być stosowane możliwie szeroko do wszystkich kont, których treść odpowiada poszczególnym kategoriom.

Jeżeli więc konto zawiera kilka różnych kategorii zdarzeń tylko dlatego, że dotychczas spółka nie potrzebowała bardziej szczegółowej analityki, właściwym rozwiązaniem może być zmiana planu kont, a nie zastosowanie zbiorczego oznaczenia.

Co dokładnie warto zrobić z planem kont jeszcze w 2026 roku?

Przygotowanie powinno zacząć się od przeglądu rzeczywiście używanych kont, a nie od samego schematu JPK. Najpierw trzeba ustalić, jakie operacje są obecnie księgowane na poszczególnych kontach i czy ich charakter jest jednorodny.

W praktyce warto przeprowadzić następujące działania:

1. Przejrzeć aktualny plan kont i wskazać konta rzeczywiście wykorzystywane w księgowaniach.
2. Przyporządkować konta do właściwych znaczników JPK_KR_PD zgodnie ze słownikami przewidzianymi dla danego rodzaju jednostki.
3. Zidentyfikować konta zawierające różne rodzaje zdarzeń, których nie da się prawidłowo objąć jednym oznaczeniem.
4. Rozbudować analitykę tam, gdzie jest to potrzebne, szczególnie w obszarach powodujących różnice pomiędzy wynikiem księgowym a podatkowym.
5. Zweryfikować konta KUP i NKUP oraz sposób ujmowania pozostałych korekt podatkowych.
6. Sprawdzić konta pozabilansowe wykorzystywane do CIT i przypisać im właściwe znaczniki podatkowe, jeżeli są wymagane.
7. Skonfigurować oznaczenia w systemie finansowo-księgowym, tak aby były przypisywane i eksportowane automatycznie.
8. Wykonać próbne wygenerowanie JPK_KR_PD przed rozpoczęciem 2027 r. i sprawdzić, czy dane przechodzą walidację techniczną oraz merytoryczną.

Szczególnie istotny jest punkt dotyczący analityki. Ministerstwo Finansów zaznacza, że prawidłowe przypisanie znaczników wymaga indywidualnej analizy rzeczywistej treści operacji ujmowanych na konkretnych kontach. Nie istnieje więc jeden uniwersalny plik mapowania, który można bezpiecznie skopiować do każdej spółki.

JPK_KR_PD to nie tylko plan kont

Choć odpowiednie przygotowanie planu kont jest jednym z najważniejszych zadań na 2026 r., struktura JPK_KR_PD obejmuje znacznie więcej informacji. Znajdują się w niej m.in. dane kontrahentów, zestawienie obrotów i sald, zapisy dziennika oraz węzeł RPD dotyczący różnic pomiędzy wynikiem finansowym brutto a wynikiem podatkowym.

Dlatego przegląd powinien objąć nie tylko plan kont, ale również słowniki kontrahentów, identyfikatory stosowane w systemie, sposób dekretowania dokumentów oraz proces przygotowywania kalkulacji CIT.

Od lat podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2025 r. księgi muszą być również uzupełniane o dodatkowe dane wymagane przez aktualne regulacje, w tym dane związane z rozliczeniem podatku dochodowego w węźle RPD.

W praktyce JPK_CIT zmniejsza przestrzeń na sytuację, w której część informacji potrzebnych do rozliczenia CIT istnieje wyłącznie w pomocniczym arkuszu Excela, bez czytelnego powiązania z zapisami księgowymi. Im więcej kalkulacji podatkowych odbywa się dziś poza systemem księgowym, tym ważniejszy jest wcześniejszy audyt procesu.

JPK_ST_KR – czy trzeba przygotować również ewidencję środków trwałych?

Tak. Dla podatników wchodzących do systemu w ostatnim etapie od 2027 r. znaczenie ma również JPK_ST_KR, czyli struktura obejmująca ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Aktualny harmonogram MF przewiduje objęcie strukturami JPK_KR_PD i JPK_ST_KR pozostałych podatników CIT od lat rozpoczynających się po 31 grudnia 2026 r.

Nie należy przy tym opierać się na wcześniejszych informacjach o szerokim odroczeniu JPK_ST_KR na kolejne lata. Obowiązujące zwolnienie z przesyłania tej struktury dotyczyło roku podatkowego rozpoczynającego się po 31 grudnia 2024 r., a przed 1 stycznia 2026 r.

W przygotowaniach na 2027 r. warto więc sprawdzić nie tylko plan kont, ale także kartotekę środków trwałych i WNiP: kompletność danych, wartości początkowe, amortyzację, ulepszenia, likwidacje i zbycia oraz zgodność ewidencji pomocniczej z księgami rachunkowymi.

Wyjątek dla jednostek stosujących MSSF lub MSR

Szczególne zasady dotyczą podatników sporządzających sprawozdania finansowe zgodnie z MSSF lub MSR. Są oni objęci obowiązkiem przekazywania JPK_KR_PD, ale do 1 stycznia 2028 r. przedłużono im zwolnienie z obowiązku uzupełniania ksiąg o dodatkowe znaczniki identyfikujące konta. W ich przypadku pola S_12_1, S_12_2 i S_12_3 pozostają w tym okresie fakultatywne.

Nie jest to jednak zwolnienie z samego JPK_KR_PD. Dotyczy wyłącznie określonych dodatkowych danych związanych z oznaczeniem kont.

Dlaczego nie warto zostawiać przygotowań na koniec 2027 roku?

JPK_CIT nie jest typowym formularzem podatkowym, który można przygotować na podstawie gotowych ksiąg po zakończeniu roku. Zmienia wymagania wobec danych źródłowych gromadzonych przez cały rok.

Jeżeli dopiero w 2028 r. okaże się, że jedno konto zawiera operacje wymagające kilku różnych oznaczeń, rozdzielenie setek lub tysięcy zapisów wstecz będzie znacznie bardziej pracochłonne niż wprowadzenie właściwej analityki od 1 stycznia 2027 r.

Dlatego przygotowania warto zakończyć jeszcze przed otwarciem nowego roku obrotowego. Do końca 2026 r. spółka powinna mieć co najmniej:

• zweryfikowany i w razie potrzeby rozszerzony plan kont,
• przygotowane mapowanie kont do znaczników,
• ustalone zasady ewidencji różnic podatkowych,
• uporządkowaną ewidencję środków trwałych i WNiP,
• skonfigurowany system księgowy,
• sprawdzoną możliwość wygenerowania struktur JPK_KR_PD i JPK_ST_KR,
• określoną odpowiedzialność za kontrolę poprawności danych.

To właśnie ten etap jest ważniejszy niż sama późniejsza wysyłka pliku.

JPK_CIT 2027 – najważniejsza zmiana zaczyna się przed 1 stycznia

Dla ostatniej grupy podatników CIT 2027 r. będzie pierwszym rokiem prowadzenia ksiąg objętych nowymi zasadami raportowania, ale przygotowanie do obowiązku powinno zakończyć się jeszcze w 2026 r.

Największym błędem byłoby potraktowanie JPK_CIT jak kolejnego raportu generowanego automatycznie przez program księgowy. Oprogramowanie może utworzyć odpowiedni plik tylko na podstawie danych, które wcześniej zostały prawidłowo zaksięgowane, sklasyfikowane i oznaczone.

Dlatego kluczowe pytanie na 2026 r. nie brzmi: „czy nasz program wygeneruje JPK_KR_PD?”, ale: „czy sposób prowadzenia naszych ksiąg dostarczy wszystkich danych potrzebnych do prawidłowego JPK_KR_PD?”