Różnice remanentowe a koszty uzyskania przychodów

Różnice remanentowe potrafią całkowicie zmienić wysokość podatku. I to nawet jeśli przez cały rok firma działała na pełnych obrotach. To właśnie remanent decyduje o tym, czy kosztów na koniec roku będzie więcej, czy mniej. A to wiąże się z tym, ile finalnie zapłacisz fiskusowi.

Z tego artykułu dowiesz się o tym, jak spis z natury wpływa na dochód, kiedy różnice remanentowe są korzystne, a kiedy mogą podnieść podatek oraz czy można przeprowadzić remanent w trakcie roku podatkowego.

Remanent na koniec roku a podatek

Remanent to nie tylko formalność zamykająca rok podatkowy. Ta często niedoceniana procedura ma realny wpływ na wysokość podatku. Spis z natury wykonany na 31 grudnia porównuje stan towarów, materiałów, półproduktów czy produktów gotowych na początek i koniec roku. Różnica remanentowa wpływa bezpośrednio na koszty uzyskania przychodów.

Jeśli remanent końcowy jest wyższy, podatek rośnie. Jeśli remanent końcowy jest niższy, podatek może się zmniejszyć.

Jednak trzeba pamiętać, że nie zawsze tak będzie. Jeśli jeszcze przed remanentem z obliczeń podatku dochodowego wyszła strata, to mniejsza wartość remanentu końcowego w porównaniu do wartości remanentu początkowego nie zmniejszy podatku do zapłaty. W tym wypadku przedsiębiorca będzie miał większą stratę. Ale na szczęście taką stratę można rozliczyć w ciągu kolejnych pięciu lat, o ile w tym czasie działalność przyniesie zyski.

Jak spis z natury wpływa na dochód z działalności

Dochód podatkowy w KPiR liczymy według wzoru:

Przychody – koszty uzyskania przychodów ± różnica remanentowa

Co to oznacza w praktyce?

• jeśli remanent końcowy jest wyższy, to odejmujesz go od kosztów, więc dochód rośnie,
• jeśli remanent końcowy jest niższy, to koszty rosną, więc dochód spada.

Oto przykład z życia wzięty:

• Przychody: 200 000 zł
• Koszty z KPiR: 140 000 zł
• Remanent początkowy: 10 000 zł
• Remanent końcowy: 6 000 zł

Różnica remanentowa: minus 4 000 zł, co znaczy, że obniża ona dochód o 4 000 zł.

Dochód = 200 000 – 140 000 – 4 000 = 56 000 zł

Ujemne różnice remanentowe a ustalenie dochodu

Ujemna różnica remanentowa powstaje wtedy, gdy na koniec roku masz mniej zapasów niż na początku. Dla przedsiębiorcy to sytuacja korzystna: koszty rosną, a podatek maleje.

Ujemny remanent często pojawia się, gdy:

• firma wyprzedaje zapasy,
• w ciągu roku sprzedaje się częściej, niż kupuje,
• działalność kurczy się lub firma ogranicza asortyment.

Różnice remanentowe mogą być dla przedsiębiorcy zarówno szansą, jak i zagrożeniem — w zależności od tego, co znajduje się na półkach na koniec roku. Zrozumienie mechanizmu ich działania pozwala nie tylko lepiej przygotować się na podatek, ale też świadomie zarządzać zapasami. Dobrze sporządzony remanent to nie tylko obowiązek — to realne narzędzie podatkowe.

Czy istnieje możliwość przeprowadzenie remanentu w trakcie roku

Tak, remanent można wykonać w dowolnym momencie roku, nie tylko 31 grudnia. Każdy remanent śródroczny wywołuje identyczne skutki podatkowe jak roczny, czyli koryguje koszty.

Najczęściej wykonuje się go:

• przy zmianie wspólników,
• przy zawieszeniu działalności,
• przy inwentaryzacji magazynu dla potrzeb księgowych.

Przy zmianie wspólników, a także przy zmianie proporcji udziałów wspólników oraz w razie likwidacji działalności remanent w trakcie roku jest obowiązkowy. Wynika to z rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie sposobu prowadzenia KPiR.

To, że przedsiębiorca może sporządzić spis z natury również w trakcie roku podatkowego, wynika z tego samego rozporządzenia. Od 1 stycznia 2026 roku będzie nowe rozporządzenie dotyczące prowadzenia KPiR, które mówi, że „spis z natury podlega wpisaniu do księgi także wówczas, gdy osoby prowadzące działalność gospodarczą sporządzają go za okresy miesięczne oraz gdy na podstawie odrębnych przepisów jego sporządzenie zarządził naczelnik urzędu skarbowego.”

W rezultacie remanent śródroczny wpłynie na wysokość zaliczki na podatek za miesiąc lub w przypadku przedsiębiorców rozliczających się kwartalnie – za kwartał, w którym taki przedsiębiorca zdecydował się podsumować stan magazynu.