Rezydencja podatkowa a problematyka podwójnego opodatkowania

Obecnie powszechna jest praca zdalna, emigracja zarobkowa, czy też prowadzenie biznesu ponad granicami. Dlatego pojęcia takie jak rezydencja podatkowa czy podwójne opodatkowanie pojawiają się coraz częściej w rozmowach z księgowym. Ich błędne zrozumienie może kosztować nie tylko pieniądze, ale też sporo nerwów związanych z wyjaśnieniami w urzędzie skarbowym.

W tym artykule omawiamy, czym jest rezydencja podatkowa, kiedy powstaje obowiązek podatkowy w Polsce, na czym polega problem podwójnego opodatkowania i jak można go legalnie uniknąć.

Czym jest rezydencja podatkowa?

Rezydencja podatkowa to nic innego jak określenie kraju, w którym dana osoba lub firma podlega opodatkowaniu od całości swoich dochodów.

W Polsce zasady są stosunkowo proste. Osoba fizyczna ma rezydencję podatkową w Polsce, jeżeli spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:

• posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych
• przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym

Warto podkreślić: wystarczy spełnić jeden warunek, a nie oba jednocześnie.

Co w praktyce oznacza centrum interesów życiowych

To pojęcie budzi najwięcej wątpliwości. Organy podatkowe analizują m.in.:

• źródła dochodów,
• posiadanie nieruchomości,
• miejsce zamieszkania rodziny,
• aktywność społeczną i zawodową,
• prowadzenie działalności gospodarczej.

Może się więc zdarzyć, że ktoś pracuje za granicą, ale nadal pozostaje polskim rezydentem podatkowym, bo jego życie prywatne i gospodarcze koncentruje się w Polsce.

Przykładem może być interpretacja indywidualna nr 1462-IPPB4.4511.1399.2016.1JK3 z dnia 23.02.2017, dotycząca osoby, która pracuje w Niemczech. Ponieważ najbliższa rodzina tej osoby, czyli żona i dzieci, mieszka w Polsce, to pomimo tego, że praca zarobkowa jest wykonywana na terenie Niemiec przez okres dłuższy niż 183 dni w roku i stałe miejsce zamieszkania tej osoby to Niemcy, to według skarbówki ośrodek interesów życiowych tego pracownika jest w Polsce. I aż do momentu przyjazdu do Niemiec najbliższej rodziny tej osoby, podlega ona nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.

Co prawda tu można skorzystać z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, które zawarła Polska. Ale konieczne jest złożenie zeznania podatkowego w Polsce. I to bez względu na to, że źródłem dochodu jest praca za granicą. Nie ma znaczenia też fakt, że za granicą taka osoba złożyła już zeznanie podatkowe w tamtejszym urzędzie skarbowym.

Nieograniczony a ograniczony obowiązek podatkowy

Rezydencja podatkowa wpływa bezpośrednio na zakres opodatkowania. Tutaj możliwe są dwie opcje:

• nieograniczony obowiązek podatkowy,
• ograniczony obowiązek podatkowy.

W przypadku nieograniczonego obowiązku podatkowego opodatkowaniu w Polsce podlegają wszystkie dochody, bez względu na kraj ich uzyskania. Natomiast ograniczony obowiązek podatkowy oznacza, że w Polsce opodatkowane są tylko dochody osiągnięte na terytorium RP.

Rozróżnienie tych dwóch obowiązków ma kolosalne znaczenie, bo to właśnie w tym miejscu pojawia się ryzyko podwójnego opodatkowania.

Na czym polega podwójne opodatkowanie?

Podwójne opodatkowanie występuje wtedy, gdy ten sam dochód jest opodatkowany w dwóch krajach:

• w kraju, w którym dochód został uzyskany,
• w kraju rezydencji podatkowej podatnika.

Bez dodatkowych mechanizmów pozwalających na uniknięcie podatku w kraju rezydencji podatkowej oznaczałoby to realną stratę finansową dla podatnika.

Na szczęście Polska zawarła z wieloma krajami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, które regulują, który kraj i w jaki sposób może opodatkować dany dochód.

Metody unikania podwójnego opodatkowania

W polskich umowach międzynarodowych spotykamy głównie dwie metody:

• metoda wyłączenia z progresją
• metoda proporcjonalnego odliczenia

W przypadku metody wyłączenia z progresją dochód uzyskany za granicą:

• jest zwolniony z opodatkowania w Polsce,
• wpływa na ustalenie stawki podatkowej dla pozostałych dochodów.

Ta metoda jest korzystna, ale wymaga prawidłowego wykazania dochodów w zeznaniu rocznym.

W drugim z przypadków, jaki jest metoda proporcjonalnego odliczenia dochód zagraniczny:

• podlega opodatkowaniu w Polsce,
• do określonego limitu można odliczyć podatek zapłacony za granicą.

To rozwiązanie bywa mniej korzystne i często wymaga dokładnych kalkulacji. Łatwo jest popełnić błąd, który będzie miał konsekwencje podatkowe. Dlatego jeśli przeraża Cię myśl o samodzielnym rozliczeniu zagranicznych dochodów, to skorzystaj z naszej pomocy. Chętnie zajmiemy się Twoim zeznaniem podatkowym i wyliczymy podatek dochodowy, który trzeba zapłacić w Polsce.