Podatek od dzieł sztuki

Kupujesz obraz do salonu, rzeźbę do biura albo inwestujesz w sztukę dla zysku? Zanim podpiszesz umowę, sprawdź, czy nie czeka Cię dodatkowy podatek! W przypadku dzieł sztuki kluczowe znaczenie ma to, kto sprzedaje i na jakich zasadach odbywa się transakcja.

W tym artykule wyjaśniamy, kiedy pojawia się obowiązek zapłaty PCC, kto i kiedy płaci podatek od przychodów z praw majątkowych oraz jak wygląda opodatkowanie dzieł sztuki VAT, również w kontekście działalności artystycznej i sprzedaży okazjonalnej. Dowiesz się też, kiedy możesz skorzystać z obniżonej stawki VAT przy sprzedaży dzieł sztuki.

Sprzedaż dzieł sztuki a podatek PCC

Jeśli sprzedający jest podatnikiem VAT lub transakcja podlega opodatkowaniu VAT, to w tej sytuacji kupujący jest zwolniony z PCC, czyli podatku od czynności cywilnoprawnych.

Natomiast w przypadku zakupu dzieła od artysty, który nie jest podatnikiem VAT, taka transakcja podlega opodatkowaniu PCC. Będzie tak wtedy, gdy transakcja ma miejsce na terytorium Polski. Warto wiedzieć, że jeśli wartość rynkowa dzieła sztuki jest niższa niż 1.000 zł, to w tym wypadku transakcja będzie zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych.

W przypadku dzieł sztuki, od których zakupu trzeba odprowadzić podatek PCC to nabywca powinien złożyć deklaracje PCC oraz zapłacić należny podatek w terminie 14 dni od daty dokonania czynności. Jednak trzeba pamiętać o jednej ważnej rzeczy, a mianowicie o podatku od przychodów z praw majątkowych.

Kto i kiedy przy sprzedaży dzieł sztuki płaci podatek od przychodów z praw majątkowych

Sprzedaż własnoręcznie wykonanych dzieł sztuki, objętych ochroną autorską, może być traktowana jako przychód z praw majątkowych na podstawie art. 18 ustawy o PIT. W tym przypadku sprzedający może skorzystać z 50% kosztów uzyskania przychodu, co obniża należny podatek.

Natomiast jeśli autor dzieła sztuki działa jako przedsiębiorca, czyli prowadzi zorganizowaną działalność zarobkową, która jest wykonywana we własnym imieniu oraz w sposób ciągły, to przy takiej sprzedaży powinien wystawić fakturę lub paragon w przypadku sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

To, kto ma obowiązek dokonania rozliczenia, zależy od statusu podmiotu kupującego. Jeśli sprzedaż dzieła sztuki następuje bezpośrednio od twórcy, czy artysty jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności na rzecz także osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, to w tej sytuacji sprzedający rozlicza podatek w swoim rocznym PIT. Natomiast jeśli w takiej transakcji pośredniczy podmiot gospodarczy, to działa on wtedy jako płatnik podatku. Oznacza to, że powinien naliczyć i odprowadzić podatek PIT od wynagrodzenia należnego artyście za jego dzieło sztuki. Musi też wystawić takiemu artyście PIT-11 po zakończeniu roku podatkowego, w którym miała miejsce transakcja.

Czy dzieła sztuki można opodatkować obniżoną stawką VAT

Jeśli artysta – twórca dzieła sztuki, jest czynnym podatnikiem VAT, to przy sprzedaży swoich dzieł sztuki może zastosować obniżoną stawkę VAT w wysokości 8%. Ta sama zasada odnosi się do sprzedaży dokonywanej przez spadkobiercę twórcy. Taki sposób postępowania wynika z art. 120 ust. 3 ustawy o VAT.

Co prawda artysta może też korzystać ze zwolnienia podmiotowego ze względu na swoje obroty. Będzie tak wtedy, gdy w danym roku wartość jego sprzedaży nie przekracza 200.000 zł, pod warunkiem, że taka działalność jest prowadzona przez cały rok. W przypadku działalności, która rozpoczyna się w trakcie roku, limit ten należy obliczyć proporcjonalnie do dni prowadzenia działalności.

Od 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego z podatku VAT ma zostać zwiększony do 240.000 zł. Pozwoli to na objęcie takim zwolnieniem większej liczby podmiotów, w tym też artystów – twórców dzieł sztuki działających jako przedsiębiorcy.

Dodatkowo zgodnie z powyżej przytoczonym przepisem z obniżonej stawki VAT mogą również korzystać te podmioty, które kupiły dzieła sztuki bezpośrednio od ich twórcy lub spadkobiercy twórcy, a sprzedaż takich dzieł nie stanowi przedmiotu działalności takiego podmiotu, ale jest dokonywana jedynie okazjonalnie. Odnosi się to też do sytuacji, gdy taki podmiot osobiście przywiózł dzieło sztuki.

Takie same zasady odnoszą się do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, jeżeli dokonującym dostawy, w wyniku której ma miejsce wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, jest podatnik podatku od wartości dodanej, do którego miałyby zastosowanie przepisy art. 120 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT.

Kiedy do sprzedaży dzieł sztuki ma zastosowanie procedura VAT marża

Procedury VAT marża nie można stosować gdy dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie lub antyki były opodatkowane stawką obniżoną VAT, która dla dzieł sztuki wynosi 8%. Dotyczy to zarówno dzieł sztuki stworzonych w kraju, jak i importowanych.

To samo dotyczy dzieł sztuki zakupionych bezpośrednio od twórców, spadkobierców takich twórców lub podatników niekorzystających z procedury marży, jeśli zastosowano stawkę obniżoną.

Procedura VAT marża to szczególna procedura, która pozwala płacić podatek VAT tylko od różnicy między ceną zakupu a ceną sprzedaży. Jest ona dostępna tylko wtedy, gdy przedmiot w postaci dzieła sztuki, przedmiotu kolekcjonerskiego lub antyku, został nabyty od:

• osoby fizycznej niebędącej podatnikiem VAT,
• podatnika VAT w sytuacji, w której podatnik korzystał z procedury VAT-marża,
• podatnika VAT w sytuacji, gdy przy sprzedaży została zastosowana zwolniona stawka VAT,
• podatnika od wartości dodanej w UE, gdy towar był opodatkowany na tych samych zasadach.